Blog
Zone 0, Zone 1, Zone 2 Nedir? Tehlikeli Bölge Sınıflandırması Rehberi
Zone 0, Zone 1 ve Zone 2, patlayıcı gaz veya buhar bulunabilen alanların, patlayıcı ortamın ne sıklıkta ve ne kadar süre oluşabileceğine göre ayrıldığı tehlikeli bölge sınıflarıdır. Tozlu ortamlarda aynı mantık Zone 20, Zone 21 ve Zone 22 olarak uygulanır. Bölge sınıfı, o alanda hangi kategoride exproof ekipman kullanılacağını doğrudan belirler.
Gaz Ortamları: Zone 0, Zone 1, Zone 2
| Bölge | Tanım | Tipik örnek |
|---|---|---|
| Zone 0 | Patlayıcı gaz ortamı sürekli, uzun süreli veya sık sık bulunur | Tank ve kapların iç hacmi |
| Zone 1 | Patlayıcı gaz ortamının normal çalışma sırasında ara sıra oluşması muhtemeldir | Dolum noktaları, havalandırma çıkışları, pompa çevresi |
| Zone 2 | Patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada oluşması beklenmez; oluşursa kısa sürelidir | Flanş ve vana bölgeleri, Zone 1’i çevreleyen alanlar |
Uygulamada sıkça başvurulan yaklaşık bir ölçüye göre patlayıcı ortamın yılda 1000 saatten fazla bulunduğu yerler Zone 0, 10–1000 saat arasında bulunduğu yerler Zone 1, 10 saatten az bulunduğu yerler Zone 2 olarak değerlendirilir. Bu değerler bir rehberdir; kesin sınıflandırma sahaya özel yapılan analizle belirlenir.
Toz Ortamları: Zone 20, Zone 21, Zone 22
| Bölge | Tanım | Tipik örnek |
|---|---|---|
| Zone 20 | Yanıcı toz bulutu sürekli veya sık bulunur | Silo, değirmen ve filtre içleri |
| Zone 21 | Toz bulutunun normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemeldir | Torba boşaltma ve dolum noktaları |
| Zone 22 | Toz bulutu normal çalışmada beklenmez; oluşursa kısa sürelidir | Toz biriken depo ve üretim alanları |
Un, şeker, nişasta, tahıl, kömür, metal ve plastik tozları; gıda, yem, ilaç ve maden tesislerinde toz Zone’larının oluşmasına yol açabilir.
Zone Sınıflandırmasını Kim Yapar?
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre tehlikeli alanların sınıflandırılması işverenin sorumluluğundadır. Sınıflandırma genellikle uzman bir ekip tarafından gaz ortamları için IEC/EN 60079-10-1, toz ortamları için IEC/EN 60079-10-2 standartlarına göre yapılır ve Patlamadan Korunma Dokümanına işlenir. Bu doküman, sahada hangi ekipmanın kullanılacağının temel referansıdır.
Hangi Zone’da Hangi Ekipman Kullanılır?
| Bölge | Gerekli ATEX kategorisi | EPL |
|---|---|---|
| Zone 0 / Zone 20 | 1G / 1D | Ga / Da |
| Zone 1 / Zone 21 | 2G / 2D (veya 1G / 1D) | Gb / Db |
| Zone 2 / Zone 22 | 3G / 3D (veya 2G / 2D, 1G / 1D) | Gc / Dc |
Etiketteki kategori ve EPL ifadelerinin nasıl okunacağını ATEX nedir? yazımızda ayrıntılı olarak açıkladık.
Zone 1 ve Zone 2 İçin Starexproof Ürünleri
Zone 1/21 (ve Zone 2/22) için
- Exproof Zone 1 armatür ve Zone 1 polikarbon armatür
- Exproof LED projektör Zone 1 (EFPH.A)
- Exproof glop armatür
- Exproof start-stop buton kutusu ve acil stop / anahtar buton kutusu
- Exproof elektrik dağıtım panosu
Yalnızca Zone 2/22 için
- Exproof Zone 2 polikarbon armatür
- Exproof Zone 2 LED projektör (DNPRJ.X)
- Exproof Zone 2 sokak armatürü
Zone 2 için tasarlanmış ürünler daha ekonomik bir çözüm sunar; ancak bölge sınıflandırması Zone 1 olan bir alanda kullanılamaz.
Sık Sorulan Sorular
Zone 1 ile Zone 2 arasındaki fark nedir?
Zone 1’de patlayıcı gaz ortamının normal çalışma sırasında ara sıra oluşması muhtemeldir. Zone 2’de ise normal çalışmada oluşması beklenmez, oluşursa kısa sürelidir. Bu nedenle Zone 1 daha yüksek koruma seviyesinde (2G) ekipman gerektirir.
Zone 1 ürünü Zone 2’de kullanılabilir mi?
Evet. Daha yüksek kategorideki ekipman daha düşük riskli bölgelerde kullanılabilir. Zone 1 için sertifikalandırılmış (II 2G) bir ürün Zone 2’de de kullanılabilir; tersi geçerli değildir.
Zone 0’da hangi ekipman kullanılır?
Zone 0’da yalnızca kategori 1G (EPL Ga) ekipman kullanılabilir. Bu bölgeler genellikle tank içleri gibi sürekli patlayıcı ortam bulunan alanlardır ve ekipman seçimi özel değerlendirme gerektirir.
Zone 21 ve Zone 22 nedir?
Yanıcı toz bulunan ortamların bölge sınıflarıdır. Zone 21’de toz bulutunun normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemeldir; Zone 22’de beklenmez, oluşursa kısa sürelidir.
Tehlikeli bölge sınıflandırması zorunlu mu?
Evet. Patlayıcı ortam oluşabilecek işyerlerinde işveren, tehlikeli alanları sınıflandırmak ve bunu Patlamadan Korunma Dokümanı’nda belirtmekle yükümlüdür.
Sahanızın Zone sınıfına uygun ürünleri belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.