Exproof Rehberi

Zone 0, Zone 1, Zone 2 Nedir? Tehlikeli Bölge Sınıflandırması Rehberi

Exproof Zone 1 polikarbon LED armatür EVFT-LED.X – polikarbon gövde ve tüp

Zone 0, Zone 1 ve Zone 2, patlayıcı gaz veya buhar bulunabilen alanların, patlayıcı ortamın ne sıklıkta ve ne kadar süre oluşabileceğine göre ayrıldığı tehlikeli bölge sınıflarıdır. Tozlu ortamlarda aynı mantık Zone 20, Zone 21 ve Zone 22 olarak uygulanır. Bölge sınıfı, o alanda hangi kategoride exproof ekipman kullanılacağını doğrudan belirler.

Gaz Ortamları: Zone 0, Zone 1, Zone 2

BölgeTanımTipik örnek
Zone 0Patlayıcı gaz ortamı sürekli, uzun süreli veya sık sık bulunurTank ve kapların iç hacmi
Zone 1Patlayıcı gaz ortamının normal çalışma sırasında ara sıra oluşması muhtemeldirDolum noktaları, havalandırma çıkışları, pompa çevresi
Zone 2Patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada oluşması beklenmez; oluşursa kısa sürelidirFlanş ve vana bölgeleri, Zone 1’i çevreleyen alanlar

Uygulamada sıkça başvurulan yaklaşık bir ölçüye göre patlayıcı ortamın yılda 1000 saatten fazla bulunduğu yerler Zone 0, 10–1000 saat arasında bulunduğu yerler Zone 1, 10 saatten az bulunduğu yerler Zone 2 olarak değerlendirilir. Bu değerler bir rehberdir; kesin sınıflandırma sahaya özel yapılan analizle belirlenir.

Toz Ortamları: Zone 20, Zone 21, Zone 22

BölgeTanımTipik örnek
Zone 20Yanıcı toz bulutu sürekli veya sık bulunurSilo, değirmen ve filtre içleri
Zone 21Toz bulutunun normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemeldirTorba boşaltma ve dolum noktaları
Zone 22Toz bulutu normal çalışmada beklenmez; oluşursa kısa sürelidirToz biriken depo ve üretim alanları

Un, şeker, nişasta, tahıl, kömür, metal ve plastik tozları; gıda, yem, ilaç ve maden tesislerinde toz Zone’larının oluşmasına yol açabilir.

Zone Sınıflandırmasını Kim Yapar?

Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre tehlikeli alanların sınıflandırılması işverenin sorumluluğundadır. Sınıflandırma genellikle uzman bir ekip tarafından gaz ortamları için IEC/EN 60079-10-1, toz ortamları için IEC/EN 60079-10-2 standartlarına göre yapılır ve Patlamadan Korunma Dokümanına işlenir. Bu doküman, sahada hangi ekipmanın kullanılacağının temel referansıdır.

Hangi Zone’da Hangi Ekipman Kullanılır?

BölgeGerekli ATEX kategorisiEPL
Zone 0 / Zone 201G / 1DGa / Da
Zone 1 / Zone 212G / 2D (veya 1G / 1D)Gb / Db
Zone 2 / Zone 223G / 3D (veya 2G / 2D, 1G / 1D)Gc / Dc

Etiketteki kategori ve EPL ifadelerinin nasıl okunacağını ATEX nedir? yazımızda ayrıntılı olarak açıkladık.

Zone 1 ve Zone 2 İçin Starexproof Ürünleri

Zone 1/21 (ve Zone 2/22) için

Yalnızca Zone 2/22 için

Zone 2 için tasarlanmış ürünler daha ekonomik bir çözüm sunar; ancak bölge sınıflandırması Zone 1 olan bir alanda kullanılamaz.

Sık Sorulan Sorular

Zone 1 ile Zone 2 arasındaki fark nedir?

Zone 1’de patlayıcı gaz ortamının normal çalışma sırasında ara sıra oluşması muhtemeldir. Zone 2’de ise normal çalışmada oluşması beklenmez, oluşursa kısa sürelidir. Bu nedenle Zone 1 daha yüksek koruma seviyesinde (2G) ekipman gerektirir.

Zone 1 ürünü Zone 2’de kullanılabilir mi?

Evet. Daha yüksek kategorideki ekipman daha düşük riskli bölgelerde kullanılabilir. Zone 1 için sertifikalandırılmış (II 2G) bir ürün Zone 2’de de kullanılabilir; tersi geçerli değildir.

Zone 0’da hangi ekipman kullanılır?

Zone 0’da yalnızca kategori 1G (EPL Ga) ekipman kullanılabilir. Bu bölgeler genellikle tank içleri gibi sürekli patlayıcı ortam bulunan alanlardır ve ekipman seçimi özel değerlendirme gerektirir.

Zone 21 ve Zone 22 nedir?

Yanıcı toz bulunan ortamların bölge sınıflarıdır. Zone 21’de toz bulutunun normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemeldir; Zone 22’de beklenmez, oluşursa kısa sürelidir.

Tehlikeli bölge sınıflandırması zorunlu mu?

Evet. Patlayıcı ortam oluşabilecek işyerlerinde işveren, tehlikeli alanları sınıflandırmak ve bunu Patlamadan Korunma Dokümanı’nda belirtmekle yükümlüdür.

Sahanızın Zone sınıfına uygun ürünleri belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

author-avatar

Starexproof Ekibi hakkında

Starex Elektrik Mak. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. teknik ekibi; ATEX sertifikalı exproof aydınlatma, kontrol ve dağıtım ekipmanları konusunda içerik hazırlar.